رویدادهای تاریخ افغانستان

نوشتار اصلی: رویدادهای تاریخ افغانستان: دوران محمدظاهرشاه ۸/۱۱/۱۹۳۳ محمد ظاهر به حیث پادشاه افغانستان تعین گردید. ۲۸/۹/۱۹۳۴ افغانستان به عضویت سازمان نو تشکیل جامعه ملل درآمد. ۳/۳/۱۹۳۷ نشر فرمان شاهی راجع به تعمیم زبان پشتو ۷/۷/۱۹۳۷ پیمانی میان نمایندگان چهار کشور افغانستان ایران ترکیه و عراق به منظور استقرار صلح و امنیت در شرق نزدیک عدم تعرض تشدید روابط و همکاریهای متقابل در ذه ماده در قصر سعدآباد به امضا رسید. ۱۶/۶/۱۹۴۶ معاهدهٔ سرحدی بر مبنای خط تالویگ بین افغانستان و شوروی ۹/۱۱/۱۹۴۶ افغانستان به عضویت سازمان ملل متحد در آمد. ۲۶/۴/۱۹۶۰ وفات امان الله شاه ۱۵/۱۰/۱۹۶۷ افتتاح ستره محکمه (دادگاه عالی) ۱۷/۷/۱۹۷۳ کودتای سردار محمد داود
۱۷ جولای ۱۹۷۳ تا ۲۷ اپریل ۱۹۷۸	۲۶ سرطان ۱۳۵۲ تا ۷ ثور ۱۳۵۷ هجری شمسی	محمد داود خان	۱۸/۷/۱۹۷۳ تعیین محمد داود خان به حیث رئیس دولت و صدراعظم ۲۲/۸/۱۹۷۳ محمد داود خان رئیس جمهور افغانستان طی بیانیه‌ای خط مشی نظام جمهوری را بیان کرد. ۲۱/۹/۱۹۷۳ محمد هاشم میوندوال صدراعظم پیشین افغانستان به اتهام کودتا علیه نظام دستگیر شد. ۱/۱۰/۱۹۷۳ رادیو کابل اعلان کرد که محمد هاشم میوندوال در سلول زندان خود کشی کرده‌است. ۲۱/۲/۱۹۷۴ انعقاد کنفرانس کشورهای اسلامی در لاهور ۴/۵/۱۹۷۴ استاد غلام محمد نیازی رهبر نهضت اسلامی و عده‌ای از طرفدارانش توسط پولیس و قوای امنیتی دستگیر شد. جون ۱۹۷۴ مسافرت رئیس دولت به مسکو ۴/۶/۱۹۷۴ محمد داود خان رئیس جمهور افغانستان بیرق جدید را بر فراز قصر ریاست جمهوری برافراشت. نومبر ۱۹۷۴ مسافرت کیسینجر وزیر خارجهٔ آمریکا بکابل اپریل ۱۹۷۵ مسافرت رئیس دولت به تهران ۲۱/۵/۱۹۷۵ اعضای نهضت اسلامی افغانستان بالای ولسوالی سرخرود ولایت ننگرهار حمله نموده دوایر دولتی را اشغال و بعد از زد و خورد اندکی فرار کردند. ۲۲/۷/۱۹۷۵ قیام پنجشیر و نقاط دیگر ۲۷/۹/۱۹۷۵ ترمیم کابینه و اخراج بعضی از پرچمیان ۹/۱۲/۱۹۷۵ مسافرت پودگورنی رئیس جمهور شوروی بکابل ۱۲/۳/۱۹۷۶ پوهنتون پنجاب هند سند دکتورای افتخاری را به محمد داود خان رئیس جمهور افغانستان اهدا کرد. ۲۱/۳/۱۹۷۶ آغاز پلان هفت ساله ۷/۶/۱۹۷۶ مسافرت ذولفقار علی بوتو صدراعظم پاکستان بکابل ۲۹/۶/۱۹۷۶ مسافرت محمد نعیم نمایندهٔ رئیس جمهور به آمریکا ۳/۷/۱۹۷۶ مسافرت ایندیرا گاندی صدراعظم هند بکابل ۲۰/۸/۱۹۷۶ مسافرت رئیس دولت به پاکستان ۲۸/۱۲/۱۹۷۶ محمد داود خان رئیس جمهور افغانستان طی فرمانی از مردم خواست تا نمایندگان شانرا برای لویه جرگه انتخاب نمایند. ۲۶/۱/۱۹۷۷ نشر مسودهٔ قانون اساسی جدید ۳۰/۱/۱۹۷۷ لویه جرگه بخاطر بحث روی قانون اساسی و انتخاب رئیس جمهور قانونی افغانستان دایر گردید و محمد داود خان انرا افتتاح کرد. ۱۵/۲/۱۹۷۷ قانون اساسی جمهوری افغانستان در ۱۳ فصل و ۱۳۶ ماده از طرف اعضای لویه جرگه به تصویب رسید. ۱۵/۲/۱۹۷۷ محمد داود خان از طرف اعضای لویه جرگه به حیث رئیس جمهور انتخاب شد. ۲۴/۲/۱۹۷۷ قانون اساسی جدید افغانستان توسط رئیس جمهور توشیح شد. ۱۲-۱۵ اپریل ۱۹۷۷ مسافرت دوم رئیس دولت به شوروی ۵/۶/۱۹۷۷ مبادلهٔ اسناد قرارداد آب هلمند با ایران ۹/۶/۱۹۷۷ مسافرت ذولفقار علی بوتو صدراعظم پاکستان بکابل ۵/۷/۱۹۷۷ کودتای جنرال ضیاالحق در پاکستان جولای ۱۹۷۷ اتحاد دوبارهٔ احزاب خلق و پرچم ۱۶/۷/۱۹۷۷ اعلان تشکیل حزب دولتی انقلاب ملی ۱۰/۱۰/۱۹۷۷ مسافرت جنرال ضیاالحق رئیس حکومت نظامی پاکستان بکابل ۱۶/۱۱/۱۹۷۷ علی احمد خرم وزیر پلان افغانستان در دفتر کارش به قتل رسید. ۲/۴/۱۹۷۸ محمد داود خان جهت مذاکره با رهبران عربستان سعودی و کویت و مصر به آن کشورها سفر کرد. ۱۷/۴/۱۹۷۸ میر اکبر خیبر یکی از رهبران جناح پرچم حزب دموکراتیک خلق افغانستان در کابل به قتل رسید. ۱۹/۴/۱۹۷۸ هنگام انتقال جسد میر اکبر خیبر برای دفن هواد ران حزب دموکراتیک خلق افغانستان تظاهرات گسترده‌ای در شهر کابل براه انداختند. ۲۶/۴/۱۹۷۸ رادیو کابل اعلان کرد که چند نفر به جرم توهین به دولت گرفتار شده‌اند. در میان گرفتار شدگان نورمحمد تره کی و ببرک کارمل رهبران حزب دمکراتیک خلق افغانستان نیز شامل بودند. ۲۷/۴/۱۹۷۸ کودتای ۷ ثور: افسران و سربازان وفادار به حزب دموکراتیک خلق افغانستان به علیه محمد داود خان دست به کودتای نظامی زدند. ۲۸/۴/۱۹۷۸ محمد داود خان با برادر و اعضای خانواده شان در قصر ریاست جمهوری از طرف کودتاچیان کشته شدند.
۲۷ اپریل ۱۹۷۸ تا ۱۴ سپتمبر ۱۹۷۹	۷ ثور ۱۳۵۷ تا ۲۳ سنبله ۱۳۵۸ هجری شمسی	نورمحمد تره‌کی	۳۰/۴/۱۹۷۸ اولین فرمان شورای انقلابی صادر گردید. نام رسمی جمهوری افغانستان به جمهوری دموکراتیک خلق افغانستان تبدیل شد و نور محمد تره کی به حیث رئیس شورای انقلابی اعلام گردید. ۳۰/۴/۱۹۷۸ اتحاد شوروی منحیث اولین کشور جمهوری دیموکراتیک خلق افغانستان را به رسمیت شناخت. ۱/۵/۱۹۷۸ فرمان شماره دوم شورای انقلابی صادر و طی آن کابینه جدید جمهوری خلق افغانستان اعلان گردید. ۱۴/۵/۱۹۷۸ شورای انقلابی در سومین فرمان خویش قانون اساسی سال ۱۹۷۷ را ملغی اعلام کرد. ۲۲/۵/۱۹۷۸ اهالی درهٔ ویگل نورستان با قیام علنی مخالفت شانرا با حکومت جدید اضهار کردند. جون ۱۹۷۸ مقرری رهبران پرچم به خارج ۱۲/۶/۱۹۷۸ چهارمین فرمان شورای انقلابی مبنی بر تغیر بیرق و نشان دولتی افغانستان صادر گردید. ۱۴/۶/۱۹۷۸ شورای ا نقلابی در پنجمین فرمان تابیعت یک عده از خانواده سلطنتی که به خانواده اهل یحیی مشهور شد سلب نمود. ۱۲/۷/۱۹۷۸ نشر فرمان شمارهٔ ۶ راجع به طلب ملاکان بر دهقانان ۱۷/۷/۱۹۷۸ بیرو سیاسی کمیته مرکزی حزب دموکراتیک خلق افغانستان تشکیل جلسه داد و عده‌ای از رهبران جناح پرچم را به عنوان سفرای کشورهای مختلف تعین نمود. ۱۲/۷/۱۹۷۸ فرمان شماره شش حکومت مبنی بر الغای سود و سلم و طلب دهقانان بر مالکان زمین صادر گردید. ۲۰/۷/۱۹۷۸ قیام مردم نورستان و کنر و برخوردشان با نیروی دولت ۱۷/۸/۱۹۷۸ عبدالقادر وزیر دفاع، جنرال شاهپور احمدزی لوی درستیز و میر علی اکبر رئیس شفاخانه جمهوریت به راه‌اندازی کودتا متهم و به زندان انداخته شدند. ۲۳/۸/۱۹۷۸ عده‌ای از رهبران جناح پرچم به اتهام دست داشتن در کودتا علیه حکومت نور محمد تره کی دستگیر شدند. ۹/۹/۱۹۷۸ جنرال ضیاالحق رئیس جمهور پاکستان به افغانستان آمده و با نور محمد تره کی ملاقات کرد. ۱۷/۱۰/۱۹۷۸ فرمان شماره هفت حکومت راجع به مهر زنان اعلان گردید. که مبلغ سه صد افغانی می‌شد. ۱۹/۱۰/۱۹۷۸ نور محمد ترهکی بیرق جدید افغانستان را بر فراز قصر ریاست جمهوری بر افراشت. ۲۷/۱۱/۱۹۷۸ به اساس اعلان رادیو کابل شش تن از رهبران جناح پرچم به شمول ببرک کارمل که به حیث سفرای افغانستان در کشورهای مختلف ایفای وظیفه می‌کرد ند قصد توطئه علیه دولت را داشته از وظایف شان سبک دوش گردیدند. ۲۸/۱۱/۱۹۷۸ فرمان شماره هشت حکومت در باره‌ای اصلاحات ارضی صادر شد. ۵/۱۲/۱۹۷۸ قرارداد همه جانبه همکاری بین نور محمد تره کی و لئونید برژنف در مسکو به امضا رسید. ۱۱/۲/۱۹۷۹ پیروزی انقلاب اسلامی و سقوط نظام شاهنشاهی در ایران (۲۲ بهمن ۱۳۵۷) ۱۳/۲/۱۹۷۹ عده‌ای از علما دینی افغانستان در شهر پیشاور پاکستان دور هم جمع شده فتوای جهاد علیه حکومت کابل را صادر کردند. ۱۴/۲/۱۹۷۹ ادلف دابس سفیر ایالات متحده آمریکا در شهر کابل به قتل رسید. ۲۵/۲/۱۹۷۹ قیام مردم درهٔ صوف ۱۵-۲۰ مارچ ۱۹۷۹ فیام هرات (۲۴ - ۲۹ حوت ۱۳۵۷) ۱۵/۳/۱۹۷۹ افسران و سربازان حکومتی و مردم سلحشور هرات علیه حکومت نور محمد تره کی قیام نموده دوایر و تأسیسات نظامی را تصرف و دهها افسر طرفدار حکومت و مشاورین روس آنجا را کشتند. در این قیام خونین بیست و جهار هزار تن از مردمان هرات شهید شدند روح این آزاد مردان شاد باد. ۱۷/۳/۱۹۷۹ نور محمد تره کی در یک تماس تلفنی از الکس کاسگین صدراعظم وقت شوروی خواست تا با ارسال سرباز و اسلحه قیام کنندگان را در هرات سرکوب کنند. ۲۷/۳/۱۹۷۹ حفیظالله امین به حیث صدراعظم افغانستان تعین گردید. ۲۷/۳/۱۹۷۹ عساکر و صاحب منصبان فرقه ننگرهار علیه حکومت کابل قیام کردند. ۲۹/۵/۱۹۷۹ پوهاند غلام محمد نیازی رهبر نهضت اسلامی افغانستان با جمعی از هوادارانش در زندان پلچرخی اعدام شدند. ۲۰/۵/۱۹۷۹ به‌دنبال اعدام اعضای نهضت اسلامی افغانستان قیامی در داخل زندان پلچرخی صورت گرفت که دست کم حدود یکصد و چهل تن از زندانیها به جرم دست داشتن در قیام اعدام شدند. ۲۳/۶/۱۹۷۹ مردم شهر کابل در منطقه جادهٔ میوند و چنداول دست به قیام عمومی زدند. ۸/۸/۱۹۷۹ شورش بالاحصار کابل که به‌وسیله "گروه انقلابی خلقهای افغانستان" ۱۵/۸/۱۹۷۹ شورش افسران و سربازان قرارگاه بالاحصار کابل علیه حکومت و شکست شورش. ۱-۱۱ سپتمبر ۱۹۷۹ مسافرت تره کی به هاوانا پایتخت کوبا ۱۴/۹/۱۹۷۹ زد و خوردی در داخل ارگ ریاست جمهوری میان طرفدارن نور محمد تره کی و حفیظ الله امین بوقوع پیوست.
۱۴ سپتمبر ۱۹۷۹ تا ۲۷ دسمبر ۱۹۷۹	۲۳ سنبله ۱۳۵۸ تا ۶ جدی ۱۳۵۸ هجری شمسی	حفیظ‌الله امین	۱۶/۹/۱۹۷۹ برکناری نور محمد تره کی از مقام رهبری حزب و حکومت افغانستان اعلان شد و به جای آن حفیظ الله امین بر اریکه قدرت تکیه زد. ۱۰/۱۰/۱۹۷۹ نور محمد تره کی بدست طرفدارن حفیظ الله امین توسط بالشت خفه و بعداًً رادیو کابل اعلان کرد که نور محمد تره کی در اثر مریضی درگذشت. ۲۳/۱۰/۱۹۷۹ هجوم مجاهدین تره خیل بر میدان هوایی کابل دسمبر ۱۹۷۹ جنگ شوروی در افغانستان ۱۶/۱۲/۱۹۷۹ اتحاد شوروی چند واحد نظامی خود را در سرحدات افغانستان جابجا ساخت. ۲۲/۱۲/۱۹۷۹ تعدادی از سربازان شوروی در میدان هوائی بگرام پیاده شدند. ۲۵/۱۲/۱۹۷۹ آغاز فرودآمدن نیروی نظامی شوروی در میدان هوای کابل ۲۷/۱۲/۱۹۷۹ سربازان شوروی به قصر دارالامان تپه تاج بیگ رادیو تلویزیون حمله کرده حفیظالله امین با عده‌ای از اعضای خانواده و محافظین اش را کشتند.
۲۷ دسمبر ۱۹۷۹ تا ۲۴ نومبر ۱۹۸۶ میلادی	۶ جدی ۱۳۵۸ تا ۳ قوس ۱۳۶۵ هجری شمسی	ببرک کارمل	۳۰/۱۲/۱۹۷۹ اولین کنفرانس مطبوعاتی ببرک کارمل پس از تجاوز شوروی بر افغانستان در قصر چهلستون کابل دایر گردید. ۳۰/۱۲/۱۹۷۹ رادیو کابل اعلان کرد که حفیظ الله امین محاکمه و اعدام شد. ۳۱/۱۲/۱۹۷۹ کابینه حکومت جدید اعلان گردید. ببرک کارمل به حیث منشی عمومی کمیته مرکزی حزب دموکراتیک افغانستان رئیس شورای انقلابی و نخست وزیر اعلان شد. ۵/۱/۱۹۸۰ شورای امنیت سازمان ملل متحد روی مسله افغانستان تشکیل جلسه داد. از جمله پانزده عضو شورا سیزده آن از خروج فوری نیروهای شوروی را از افغانستان تقاضا کردند. ۲۲/۲/۱۹۸۰ هزاران تن از اهالی شهر کابل به خیابانها برآمده و با نعره‌های تکبیر مخالفت شانرا با حضور نیروهای شوروی ابراز داشتند و هلیکوپترها و سربازان حکومتی بر آنها تیراندازی کرده صدها کشته و زخمی بجا ماند. ۲۱/۴/۱۹۸۰ ببرک کارمل بیرق جدید افغانستان را بر فراز قصر ریاست جمهوری برافراشت. ۲/۳/۱۹۸۱ یک پروند طیاره خطوط هوائی پاکستان که از شهر کراچی پرواز کرده بود توسط افراد مسلح که خود را مربوط گروه الذوالفقار می‌نامیدند ربوده شده و به میدان هوائی کابل فرود آمد. ۱۰/۶/۱۹۸۱ سلطان علی کشتمند به حیث صدراعظم افغانستان اعلان گردید. ۱۵/۶/۱۹۸۱ کنگره موسس جبهه ملی پدر وطن در کابل دایر گردید. ۱۱/۷/۱۹۸۱ حکومت کابل لایحه سابق را تعدیل و سن سربازی را پائین آورد. ۲۰/۹/۱۹۸۱ رهبران مهاجرین و سران قومی افغانستان لویه جرگه خارج از کشور را در شهر کویته پاکستان دایر کردند تا راجع به زعامت جهاد و آینده کشور بحث و گفتگو کنند. ۲۷/۱۲/۱۹۸۱ رونالد ریگان رئیس جمهور آمریکا پیشنهاد نمود که تا بیست و یک مارچ مطابق اول حمل بنام روز همبستگی با مردم افغانستان تجلیل شـود. ۲۱/۱۰/۱۹۸۲ احمد شاه مسعود قوماندان نیروهای مجاهدین برای نخستین بار از جامعه بین المللی تقاضا کرد تا به اهالی دره پنجشیر که به اثر جنگهای پی در پی دو سال گذشته و محاصره اقتصادی به خطر قحطی رو برواند هرچه زودتر کمکهای غذائی ارسال کنند. ۲۵/۱۱/۱۹۸۲ انفجار بمب مهیبی سینما پامیر کابل و ساختمانهای اطراف آنرا شدیداً تکان داد. ۱۹/۱/۱۹۸۳ پروفسور صبغت الله مجددی رئیس اتحاد مجاهدین افغانستان از یک حادثه سوی قصد در پیشاور جان سالم بدر برد. ۱/۱/۱۹۸۴ حکومت کابل لایحه جدید جلب عسکری را اعلان کرد. به اساس این تصمیم حکومت جوانان هجده ساله به خدمت زیر بیرق جلب شدند. ۲۱/۴/۱۹۸۴ نیروهای شوروی و حکومت کابل هفتمین حمله وسیع شانرا به دره پنجشیر آغاز کردند. ۲۵/۲/۱۹۸۵ میخائیل گورباچف رهبر شوروی بیست و هفتمین کنگره حزب کمونیست شوروی را افتتاح کرد. در سخنرانی اش جنگ در افغانستان را زخم خونین برای اتحاد شوروی خواند. ۲۳/۴/۱۹۸۵ ببرک کارمل جرگه رهبران قبایل را در کابل افتتاح کرد. ۲۱/۴/۱۹۸۶ حکومت آمریکا دادن اسلحه ضد هوائی استینگر را به مجاهدین منظور کرد. ۳/۵/۱۹۸۶ ببرک کارمل عنوانی کمیته مرکزی حزب دیموکراتیک خلق افغانستان نامه‌ای نوشت و استعفای خویش را از سمت منشی عمومی کمیته مرکزی حزب تقاضا کرد. ۴/۵/۱۹۸۶ پلنیوم هجدهم کمیته مرکزی حزب دموکراتیک افغانستان دایر گردید و داکتر نجیب الله به حیث منشی عمومی کمیته مرکزی حزب انتخاب شد. ۱۸/۷/۱۹۸۶ محکمه‌ای در کابل دایر گردید و شش تن از قوماندانان ارشد مجاهدین هر یک احمد شاه مسعود و پناه خان قوماندانان ولایت پروان امیر اسماعیل خان و علاوه الدین خان قوماندانان ولایت هرات مولوی جلال الدین حقانی قوماندان ولایت پکتیا و سید منصور حسین یار قوماندان ولایت بغلان را غیاباً به اعدام محکوم کرد. ۵/۱۱/۱۹۸۶ مجمع عمومی سازمان ملل متحد با اکثریت یکصد و بیست و دو رای خروج شوروی از افغانستان را تقاضا نمود. ۱۲/۱۱/۱۹۸۶ داکتر فیض احمد رهبر سازمان رهایی افغانستان با شش همرزمش در پشاور پاکستان اختطاف و به قتل رسیدند.
۲۴ نومبر ۱۹۸۶ تا ۳۰ سپتمبر ۱۹۸۷ میلادی	۳ قوس ۱۳۶۵ تا ۸ میزان ۱۳۶۶ هجری شمسی	َحاجی محمد چمکنی	۱/۱/۱۹۸۷ در کابل اعلان گردید که آتش بس یک جانبه میان حکومت کابل و مجاهدین سر از تاریخ پانزده جنوری عملی می‌گردد. ۴/۲/۱۹۸۷ مینا کشور کمال رهبر اولین سازمان فیمنیست افغان به نام جمعیت انقلابی زنان افغانستان در شهر کویته پاکستان به‌وسیله جاسوسان خاد به قتل رسید. ۲۰/۷/۱۹۸۷ داکتر نجیب الله رئیس جمهور افغانستان با میخائیل گورباچف در مسکو ملاقات نمود. ۱۱/۷/۱۹۸۷ اجتماع بزرگی از قوماندانان مجاهدین افغانستان به ریاست امیر اسماعیل خان در یکی از نقاط کوهستانی ولایت غور تشکیل شد. این اجتماع بنام جلسه ساغر شهرت یافت.
۳۰ سپتمبر ۱۹۸۷ تا ۱۶ اپریل ۱۹۹۲ میلادی	۸ میزان ۱۳۶۶ تا ۲۷ حمل ۱۳۷۱ هجری شمسی	َدکتر نجیب‌الله	۳۰/۱۱/۱۹۸۷ لویه جرگه در شهر کابل تشکیل شد تا روی قانون اساسی جدید افغانستان بحث کند. ۱۴/۴/۱۹۸۸ توافقات جنوا بین نمایندگان افغانستان پاکستان اتحاد شوروی و آمریکا به امضا رسید. ۱۵ می‌۱۹۸۸-۲ فبروری ۱۹۸۹ خروج قوای شوروی از افغانستان ۱۵/۵/۱۹۸۸ به‌دنبال امضای موافقات جنوا اولین دسته از سربازان شوروی جلال آباد را به قصد شوروی ترک کردند. ۱۸/۵/۱۹۸۸ با عبور کاروان سربازان شوروی از پل دریای آمو سلسله خروج نیروهای آن کشور از افغانستان آغاز یافت. ۲۷/۵/۱۹۸۸ محمد حسن شرق به حیث صدراعظم افغانستان تعین گردید. ۲۷/۱/۱۹۸۹ اکثر کشورهای غربی و جاپان سفارت خانه‌های شانرا در کابل بستند. ۱۵/۲/۱۹۸۹ با عبور جنرال بوریس گروموف فرمانده لشکر چهلم نیروی شوروی از پل آمو حضور عساکر آن کشور در افغانستان به پایان رسید. ۲۰/۲/۱۹۸۹ سلطان علی کشتمند بار دوم به حیث صدراعظم افغانستان تعین شد. ۲۱/۲/۱۹۸۹ حکومت کابل حالت اضطرار اعلان کرد. ۷/۳/۱۹۸۹ حمله بزرگ مجاهد ین بخاطر تسخیر شهر جلال آباد آغاز شد. ۱۰/۳/۱۹۸۹ اولین جلسه کابینه حکومت موقت مجاهدین افغانستان در منطقه شیوه مربوط ولایت پکتیا برگزار شد. ۱۰/۳/۱۹۸۹ عربستان سعودی منحیث اولین کشور حکومت موقت مجاهدین را به رسمیت شناخت. ۷/۴/۱۹۸۹ آمریکا شخصی بنام پیتر تامسن را به حیث سفیر آنکشور نزد مجاهدین افغانستان معرفی کرد. ۲۰/۵/۱۹۸۹ داکتر نجیب الله لویه جرگه را که در کابل ترتیب یافته بود افتتاح کرد. ۵/۸/۱۹۸۹ گلبدین حکمتیار طی کنفرانس مطبوعاتی حکومت موقت مجاهدین را بی اعتبار خوانده و از عهده وزارت خارجه مجاهدین استفعا کرد. ۶/۳/۱۹۹۰ جنرال شهنواز تنی وزیر دفاع افغانستان دست به کودتا نافرجام زد. ۷/۳/۱۹۹۰ شهنواز تنی با عده‌ای از رهبرلن کودتا نا فرجام توسط طیاره نظامی از افغانستان فرار و به پاکستان رفت. ۷/۵/۱۹۹۰ فضل حق خالقیار به حیث صدراعظم افغانستان تعین شد. ۲۸/۵/۱۹۹۰ لویه جرگه در کابل دایر شد تا روی تعدیلات قانون اساسی بحث و گفتگو کند. ۱۱/۱۱/۱۹۹۰ پروفسور مجددی رئیس حکومت موقت مجاهدین عازم جبهات ولایت هرات شد. ۳۱/۳/۱۹۹۱ شهر خوست بدست مجاهدین سقوط کرد. ۱۹/۵/۱۹۹۱ قوای عظیمی از نیروهای زمینی و هوایی حکومت کابل بر مرکز فرماندهی امیر اسماعیل خان در ولایت هرات حمله کردند. این حمله به بعد از شش ماه جنگ سخت به شکست نیروهای حکومتی منجر شد. ۲۱/۵/۱۹۹۱ سرمنشی ملل متحد طرح پنج فقره‌ای را برای حل منازعات افغانستان پیشنهاد کرد. ۱۳/۹/۱۹۹۱ وزرای خارجه آمریکا و شوروی قطعنامه‌ای را به تصویب رساندند که به اساس آن قطع ارسال اسلحه به طرفین درگیر افغانستان از اول جنوری سال نود و دو عملی گردد. ۵/۱۱/۱۹۹۱ یک خبرنگار پرتغالی هنگام مصاحبه با محمد ظاهرشاه سابق افغانستان در منزلش حومه شهر روم ایتالیا با چاقو حمله کرد - شاه سابق با برداشتن جراحات جزئی جان به سلامت برد. ۱۱/۱۱/۱۹۹۱ نخستین هیأت مجاهدین به سرپرستی برهان الدین ربانی بنابه دعوت حکومت شوروی برای بار اول به مسکو رفت. ۱۵/۱۱/۱۹۹۱ اعلامیه مشترکی هیأت مجاهدین و مقامات شوروی در شهر مسکو به نشر رسید. ۱۵/۱/۱۹۹۲ افسران و سربازان اردوی حکومت افغانستان در شهرک مرزی حیرتان به رهبری جنرال عبدالمومن علیه حکومت داکتر نجیب الله قیام کردند. ۱۵/۳/۱۹۹۲ ولایت سمنگان بدست مجاهدین سقوط کرد. ۱۸/۳/۱۹۹۲ شهر مزار شریف با همکاری جنرال دوستم و مجاهدین از تصرف حکومت مرکزی افغانستان بیرون شد. ۲۰/۳/۱۹۹۲ گروه‌های مخالف داکتر نجیب در شهر مزار شریف تجمع و سازمان جنبش اسلامی افغانستان را به رهبری جنرال دوستم بنهاد نهادند. ۱۴/۴/۱۹۹۲ مجاهدین تحت فرمان قهرمان احمدشاه مسعود کنترل میدان نظامی بگرام را بدست گرفتند. ۱۶/۴/۱۹۹۲ عبدالوکیل وزیر خارجه حکومت کابل به پروان رفت تا با احمدشاه مسعود درباره انتقال قدرت به مجاهدین مذاکره نماید. ۱۶/۴/۱۹۹۲ داکتر نجیب الله به دفتر سازمان ملل متحد در کابل پناه برد.
۲۷ اپریل ۱۹۹۲ تا ۲۶ سپتمبر ۱۹۹۶ میلادی	۷ ثور ۱۳۷۱ تا ۵ میزان ۱۳۷۵ هجری شمسی	مجاهدین	۱۸/۴/۱۹۹۲ ولایت هرات بدست مجاهدین به رهبری امیر اسماعیل خان فتح شد. ۲۰/۴/۱۹۹۲ مجاهدین از گروه‌های مختلف شهر قندهار را تسلیم شدند. ۲۳/۴/۱۹۹۲ شهرهای جلال آباد، گردیز، مهترلام و قلعه نو تسلیم مجاهدین شد. ۲۴/۴/۱۹۹۲ رهبران مجاهدین افغانستان بالای طرحی موافقت کردند که به اساس آن صبغت الله مجددی برای دو ماه به حیث رئیس حکومت انتقالی افغانستان تعین شد. ۲۵/۴/۱۹۹۲ گروه‌های مختلف مجاهدین اداره شهر کابل را بدست گرفتند و هم‌زمان به آن دور جدیدی از جنگهای داخلی بر سر قدرت شروع شد. ۲۵/۴/۱۹۹۲ اولین اعلامیه دولت موقت اسلامی افغانستان مبنی بر امنیت شهر کابل صادر شد. هم‌زمان با صادر شدن ا علامیه جنگ میان نیروهای حزب اسلامی و متحدین جمیعت در اکثر نقاط جنوبی شهر کابل شروع شد و حزب اسلامی مجبور به عقب نشینی با اطراف کابل گردید. ۲۸/۴/۱۹۹۲ صبغت الله مجددی رئیس دولت موقت اسلامی افغانستان با کاروان مجاهدین وارد شهر کابل شد. ۲۸/۴/۱۹۹۲ مراسم انتقال قدرت به مجاهدین در تالار و زرات خارجه گشایش یافت و فضل حق خالقیار صدراعظم دوران حکومت داکتر نجیب الله رسماً حکومت را به آقای مجددی تسلیم کرد. ۲/۵/۱۹۹۲ کابینه جدید حکومت مجاهدین اعلان شد. ۲۲/۵/۱۹۹۲ صبغت الله مجددی رئیس حکومت موقت افغانستان به ولایت مزار شریف رفته و در آنجا رتبه سترجنرالی را به عبدالرشید دوستم اهدا کرد. ۲۸/۶/۱۹۹۲ صبغت الله مجددی زمام امور را به شواری قیادی تسلیم کرد و شورای قیادی برهان الدین ربانی را به حیث رئیس حکومت موقت مجاهدین برگزید. ۶/۹/۱۹۹۲ برای اولین بار سه نفر به اتهام سرقت و قتل در پارک زرنگار کابل در ملاء عام به دار آویخته شدند. ۱۱/۱۲/۱۹۹۲ روز ماتم ملی بخاطر کشته شدگان جنگهای اخیر ایکه بین مجاهدین در شهر کابل اتفاق افتاد تجلیل شد. ۳۱/۱۰/۱۹۹۲ مدت ریاست جمهوری استاد ربانی خاتمه یافت ولی انتقال قدرت تا برگذاری شورای اهل حل و عقد به تاخیر افتاد. ۲۹/۱۲/۱۹۹۲ شورای اهل حل و عقد در شهر کابل دایر گردید. ۳۰/۱۲/۱۹۹۲ شورای اهل حل و عقد استاد برهان الدین ربانی را به حیث رئیس جمهور حکومت مجاهدین انتخاب نمود. ۸/۳/۱۹۹۳ رهبران مجاهدین افغانستان بعد از امضا موافقتنامه اسلام آباد عازم مکه مکرمه شدند. ۲۱/۲/۱۹۹۴ سه تبعه افغان بس حامل شاگردان یک مکتب در پیشاور را به گروگان گرفتند. ۲۲/۲/۱۹۹۴ ربایندگان بس حامل هفتاد و چهار شاگرد مکتب که به اسلام آباد رسیده بودند خواستار ارسال مواد غذائی به شهر جنگ زده کابل شدند. ۲۰/۷/۱۹۹۴ به ابتکار امیر اسماعیل خان والی هرات شورای با اشتراک شخصیتهای سیاسی علمی فرهنگی و نظامی خارج و داخل کشور در شهر هرات دایر شد تا راه‌های بیرون رفت از بحران افغانستان را بررسی کنند. ۱/۱۰/۱۹۹۴ کاروان مواد تجارتی پاکستان از طرف قومندانان مجاهدین قندهار توقف داده شد. ۱۰/۱۰/۱۹۹۴ گروهی که خود را طالبان می‌نامیدند به شهر سرحدی اسپین بولدک حمله کرده و آ نرا تصرف نمودند. ۵/۱۱/۱۹۹۴ گروه نو بنهاد طالبان اکثر مناطق ولایت قندهار را تصرف نمودند. ۱۲/۱۱/۱۹۹۴ گروه طالبان کنترل کامل ولایت قندهار را بدست گرفته و مجاهدین قندهار به طرف هرات فرار نمودند. ۱۰/۲/۱۹۹۵ ولایت میدان بعد از درگیری مختصری به دست طالبان سقوط کرد. ۱۱/۲/۱۹۹۵ طالبان کنترل کامل ولایت لوگر را به دست گرفتند. ۱۹/۲/۱۹۹۵ طالبان کنترل شهر خوست را بدست گرفتند. ۱۱/۳/۱۹۹۵ عبدالعلی مزاری رهبر حزب وحدت اسلامی که به اسارت طالبان در آمده بود در ولایت میدان به قتل رسید. ۹/۴/۱۹۹۵ طیارات روسی بازار تالقان را به شدت بمباران کردند. ۱۷/۴/۱۹۹۵ طالبا ن حمله وسیع را بخاطر تصرف ولایت فراه آغاز کردند. ۵/۹/۱۹۹۵ شهر هرات بدست طالبان سقوط کرد. ۲۶/۶/۱۹۹۶ گلبدین حکمتیار که به حیث صدراعظم افغانستان تعین شد ه بود به شهر کابل رسید. ۶/۷/۱۹۹۶ صدراعظم و وزرا جدید اهدا سوگند را به جا آوردند. ۱۱/۹/۱۹۹۶ شهر جلال آباد بدست طالبان افتاد.
۲۷ سپتمبر ۱۹۹۶ تا ۱۲ نومبر ۲۰۰۱	۶ میزان ۱۳۷۵ تا ۲۱ عقرب ۱۳۸۰ هجری شمسی	طالبان	۲۷/۹/۱۹۹۶ شهر کابل توسط طالبان فتح شد. داکتر نجیب الله رئیس جمهور پیشین افغانستان توسط چند مرد مسلح از دفتر سازمان ملل متحد در کابل بیرون کشیده و به محل نامعلوم برده شد. ۲۷/۹/۱۹۹۶ داکتر نجیب الله و برادرش احمدزی و یاوراش به قتل رسیده و اجسادشان در چهارراهی آریانا بدار آویخته شد. ۱/۱۲/۱۹۹۶ ببرک کارمل رئیس جمهور افغانستان در شهر مسکو وفات یافت. ۱۸/۵/۱۹۹۷ جنرال عبدالملک ر ئیس سیاسی جنبش اسلامی افغانستان علیه جنرال دوستم رهبر آن گروه قیام نمود و اداره مزار شریف را بدست گرفت. ۲۴/۵/۱۹۹۷ شهر مزار شریف بدست طالبان افتاد. ۲۶/۵/۱۹۹۷ قیام عمومی علیه طالبان در شهر مزار شریف آغاز گردید. ۲۷/۵/۱۹۹۷ طالبها بعد از تلفات سنگینی که بر نیروهای شان بوجود آمد از ولایات شمالی کشور عقب نشینی کردند. ۲۶/۱۰/۱۹۹۷ اداره طالبها نام رسمی کشور را به امارات اسلامی افغانستان تبدیل کردند. ۱۳/۱/۱۹۹۸ یک فروند طیاره مسافربری مربوط آریانا در نزدیکی شهر کویته پاکستان سقوط کرد. ۲۳/۱/۱۹۹۸ داکتر محمد یوسف صدراعظم سابق افغانستان در آلمان وفات یافت. ۴/۲/۱۹۹۸ در اثر زلزله شدید در ولایت تخار حداقل پنج هزار تن جان خود را از دست دادند. ۱۹/۳/۱۹۹۸ یک بال طیاره بوئینگ مربوط شرکت هوائی آریانا در جنوب ولایت کابل سقوط کرد. ۲۹/۴/۱۹۹۸ مذاکرات میان نمایندگان طالبان و علمای جبهه متحد در اسلام آباد آغاز شد. ۸/۸/۱۹۹۸ طالبان برای بار دوم کنترل شهر مزار شریف را بدست گرفتند. ۸/۸/۱۹۹۸ نه دیپلومات و یک خبرنگار ایرانی در قونسلگری آنها در شهر مزار شر یف توسط طالبان به قتل رسیدند. ۱۱/۸/۱۹۹۸ شهر تالقان ولایت تخار بدست طالبان افتاد. ۸/۸/۱۹۹۸ طالبان دست به قتل عام اهالی و افراد مسلح مزار شریف زدند. ۲۰/۸/۱۹۹۸ دو اردوگاه نظامی در ولایت خوست و ننگرهار هدف حملات موشکی آمریکا قرار گرفت. ۱/۹/۱۹۹۸ دولت اسلامی ایران اعلان کرد که یک مانور بزرگ نظامی را در سرحدات افغانستان اجرا خواهد کرد. ۱۳/۹/۱۹۹۸ ولایت بامیان بدست طالبان تصرف شد. فبروری ۱۹۹۹ طالبان سر مجسمه بامیان را منهدم ساختند. ۱۸/۷/۱۹۹۹ ملا محمد عمر رهبر طالبان طی اعلامیه‌ای تحریم آمریکا علیه طالبان را محکوم کرد ۲۷/۷/۱۹۹۹ طالبان حمله وسیع را بخاطر تصرف ولایات شمال کابل براه انداختند. ۱۵/۱۰/۱۹۹۹ به‌دنبال تحریم اقتصادی طالبان پرواز هواپیماهای آریانا به خارج کشور ممنوع اعلان گردید. ۲۵/۱۰/۱۹۹۹ سازمان ملل متحد اعتبار حکومت برهان الدین ربانی را به حیث دولت قانونی افغانستان برای یکسال دیگر تمدید کرد. ۱۸/۳/۲۰۰۰ رادیوی طالبان در کابل اعلان کرد که مراسم سال نو خلاف شریعت اسلامی است و نباید تجلیل گردد. ۲۶/۳/۲۰۰۰ امیر اسماعیل خان والی سابق هرات از زندان طالبان در قندهار فرار کرد. ۲۶/۲/۲۰۰۱ رادیو طالبان در کابل فتوایی را به نشر رسانید که بر اساس آن باید تمام مجسمه‌ها در افغانستان نابود گردد. ۹/۳/۲۰۰۱ طالبان مجسمه‌های بامیان را که یکی از جمله آثار باستانی نایاب در جهان بود تخریب کردند. ۳/۴/۲۰۰۱ احمد شاه مسعود به دعوت مقامات پارلمان اروپائی به آن قاره سفر کرد. ۹/۹/۲۰۰۱ احمد شاه مسعود در منطقه خواجه بهاالدین ولایت تخار توسط دو نفر عربی که خود را خبر نگار معرفی کرده بودند به قتل رسید. ۲۵/۹/۲۰۰۱ طالبان سفارت آمریکا را در کابل به آتش کشیدند. ۷/۱۰/۲۰۰۱ تهاجم آمریکا به افغانستان ۲۶/۱۰/۲۰۰۱ طالبان عبدالحق قوماندان سابق مجاهدین را اسیر و با همراهانش در ولایت لوگر اعدام کردند. ۹/۱۱/۲۰۰۱ شهر مزار شریف بدست نیروهای جبهه متحد ملی افغانستان فتح شد. ۱۲/۱۱/۲۰۰۱ آخرین پایگاه‌های نظامی طالبان در اطراف شهر کابل از دستشان در آمد.
۲۲ دسمبر ۲۰۰۱ تا اکنون	۱ جدی ۱۳۸۰ هجری شمسی تا اکنون	حامد کرزی	نوشتار اصلی: رویدادهای تاریخ افغانستان: دوران پس از طالبان ۱۶/۱۱/۲۰۰۱ اولین دسته از سربازان بریتانیایی در میدان هوائی بگرام پیاده شدند. ۵/۱۲/۲۰۰۱ حامد کرزی به حیث رئیس ادراه موقت افغانستان تعین گردید. ۶/۱۲/۲۰۰۱ جلسه بن به پایان رسید. ۷/۱۲/۲۰۰۱ نیرویهای مخالف طالبان کنترل ولایت قندهار را بدست گرفتند. ۲۱/۱۲/۲۰۰۱ اولین دسته از نیروهای حافظ صلح بین المللی به کابل رسیدند. ۲۲ دسمبر ۲۰۰۱-۷ دسمبر ۲۰۰۴ دوران ریاست حامد کرزی بر حکومت انتقالی افغانستان ۴/۱/۲۰۰۴ اعضای لویه جرگه تصویب قانون اساسی افغانستان پس از حدود ۳ هفته بحث و تبادل نظر و چند روز تنش بر سر برخی از مواد پیش نویس قانون اساسی بالاخره قانون اساسی جدید افغانستان را تصویب کردند. ۱۴/۹/۲۰۰۴ برکناری اسماعیل خان از سمت والی هرات ۹/۱۰/۲۰۰۴ انتخابات ریاست جمهوری افغانستان ۷/۱۲/۲۰۰۴ حامد کرزی، روز سه شنبه ۷ دسامبر به عنوان نخستین رئیس جمهور منتخب مردم افغانستان در قصر سلامخانه کابل سوگند یاد کرد. (۱۷ قوس ۱۳۸۳) ۳/۵/۲۰۰۶ کابینه جدید افغانستان رسما آغاز به کار کرد.